آیا برخورد با اشعه ایکس در بارداری خطرناک است ؟

اندومتریوزیس و ناباروری
بهمن ۷, ۱۳۹۶
عوارض دارو در بارداری
بهمن ۷, ۱۳۹۶

اشعه ایکس نوعی تابش غیر قابل رؤیت است و برای تصویر برداری از اندام های بدن به کار گرفته می شود. خطر احتمالی کاربرد زیاد آن سرطان به خصوص از نوع خونی است.

متخصص خوب زنان مشهد

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،   رادیوگرافی یکی از راهکارهای تشخیصی مهم در پزشکی و دندانپزشکی است. با این وجود هنگام تصویربرداری تشخیصی از زنان حامله با یک خطر عمده روبرو هستیم و آن ایجاد عوارض نامطلوب جنینی در اثر مواجهه جنین با اشعه ایکس می باشد.

متخصص خوب زنان مشهد

ایجاد عوارض جنینی به ۲ عامل عمده بستگی دارد:

۱٫ سن حاملگی در هنگام مواجهه

۲٫ دوز تشعشع دوز اشعه : دوز آستانه برای ایجاد اثرات نامطلوب بر روی جنین در حال تکامل حداقل ۵ راد بوده و میزان اشعه لازم برای ایجاد مالفورماسیون (بدشکلی های جنینی ) حداقل ۱۰ راد می باشد.

از سوی دیگر میزان تابش اشعه در بررسی های رادیوگرافی معمول حدود ۲ الی ۷۰۰ میلی راد می باشد که بسیار کمتر از حد آستانه بوده و بنابراین شانس وقوع عوارض جنینی بسیار اندک می باشد.

سن حاملگی :

در صورت مواجهه مادر باردار با اشعه ایکس در روزهای اول تا نهم پس از لقاح احتمال سقط شدیداً افزایش می یابد ولی در صورت عدم سقط ،جنین سالم خواهد ماند.

عوارض اصلی شامل انواع مالفورماسیون ها مانند نقایص لوله عصبی ومیکروسفالی در اثر برخورد با اشعه ایکس بین روزهای ۹-۶۰ پس از لقاح رخ می دهد.

تماس با اشعه با دوز ۱ تا ۲ راد در سه ماهه دوم و سوم حاملگی ، خطر ایجاد بیماری های خونی کودکان ( لوسمی ها ) را ۵/۱ تا ۲ برابر افزایش می دهد.

متخصص خوب زنان مشهد

موارد احتیاطی :

۱٫ با توجه به مطالب فوق ،پرتوگیری جنین در زمان بارداری تنها برای ۱ الی ۲ بار تهدیدی متوجه رشد جنین نمی کند با این وجود توصیه میشود مادران باردار حدالامکان در سه ماهه اول بارداری تحت تابش اشعه ایکس قرار نگیرند و از ماه چهارم به بعد با رعایت عامل نکات ایمنی ( در صورت لزوم ) رادیوگرافی جهت بیمارتنها برای ۱ یا ۲ فیلم انجام شود.

۲٫ خانم های باردار هنگام مراجعه به پزشک یا دندانپزشک لازم است وی را از بارداری خود مطلع سازند و از انجام رادیوگرافی جز در موارد اورژانس خودداری کنند.

۳٫ در صورت نیاز به انجام رادیوگرافی بایستی به تکنسین رادیوگرافی در مورد بارداری اطلاع داده شود تا از وسایل حفاظتی مانند روپوش سربی , عینک سربی و حفاظ تیروئید استفاده شود.

متخصص خوب زنان مشهد

 

لازم به ذکر است اشعه ایکس فقط طی تصویربرداری‌های ساده یا سی‌تی‌اسکن به بدن نمی‌رسد. یکی از مواردی که بدن میزان بالایی از اشعه را دریافت می‌کند زمانی است که به دلیل بیماری سرطان یا برخی بیماری‌های خاص، پرتودرمانی انجام شود.

خانم‌هایی که تحت پرتودرمانی قرار گرفته‌اند و بعد متوجه بارداری شده‌اند، باید حتما با پزشک انکولوژیست و پزشک متخصص زنان در این مورد مشورت کنند. خانم‌هایی هم که بعد از پرتودرمانی تصمیم به بارداری دارند باید حتما با متخصص ژنتیک در این مورد مشورت کنند، زیرا ممکن است تخمک‌ها در اثر این پرتو‌ها دچار تغییرات ژنتیکی شده باشند.

نکته مهمی که در انتها لازم به یادآوری است این است که خانم‌ها زمانی که در سن بارداری قرار دارند در ۱۰ روز ابتدای دوره عادت ماهانه‌شان که ممکن است تخمک آزاد شود، تحت تابش اشعه ایکس قرار نگیرند.

اگرچه تخمک‌هایی هم که به دلیل تابش اشعه ایکس آسیب دیده‌اند معمولا بارور نمی‌شوند یا بعد از باروری نمی‌توانند در رحم جایگزین شوند، اما این قانون بیشتر برای پیشگیری از آسیب‌های احتمالی توصیه شده است.